Izabela Maciejewska

To My Friends..., installation, May 2017

The work is inspired by Władysław Strzemiński 1945’s collage cycle entitled ‘To My Jewish Friends’. The nine-piece set of works was given by the Artist to The World Holocaust Remembrance Center Yad Vashem in Jerusalem. One of the pieces was excluded from the set and is now in National Museum in Cracow.
By using tracing-paper Strzemiński copied fragments of his war drawings, replaced them and rearranged. Then by placing photographs on the sketches, photographs taken in the ghetto, concentration camp and during the Warsaw Uprising, he created unique collages.
The incoherence of their form symbolizes Artist's inability to express the experience of The Holocaust. Titles given by Strzeminski on the back of each drawing amplify the feeling of emptiness even more. Though being as direct as possible, they seem strangely poetic and elusive, almost as incoherent as the works they represent: "Ruins of the Demolished Eye Sockets", "Through the Hollow Bones of Crematorium".
War and Holocaust became deep cracks in Strzemiński’s artistic life. In his works from that time on there is no form of statement capable of presenting these experiences as they really were. The Artist reached the limits of expression.
Strzemiński presented this cycle in February 1947 and clearly confirmed his stand on anti-Semitic moods that were growing in Polish post-war society.
In 1952 Strzemiński, who was fatally ill at this time, began to write a novel, once again looking back at the war experiences. He wrote about men deprived of all their ‘filthy humanity’, men broken, bleeding and mute in their tragedy.
Due to the Holocaust, the artist had lost completely his faith in social order, that is mirrored in non-relatively existing Art Absolute, and The Meaning was lost. As a result, his searching for photographic documents, reading reports of the trials of Nazis and creating - as it turned out – his final notes, all that can be viewed as a last attempt to find the Meaning in a world of no shape.

Parts of this installation directly reffer to Strzeminski's collages.

 

Moim Przyjaciołom...

Izabela Maciejewska, instalacja, maj 2017

Instalacja została zaprojektowana specjalnie na wystawę MIŁOŚĆ NA PRZEDNIEJ STRAŻY / L’AMOUR À L’AVANT-GARDE” w Ośrodku Propagandy Sztuki w Łodzi. Praca inspirowana cyklem kolaży Władysława Srzemińskiego pod tytułem-dedykacją „Moim przyjaciołom Żydom” z 1945 roku. Serię dziewięciu prac artysta przekazał Instytutowi Upamiętnienia Męczenników i Bohaterów Zagłady Yad Vashem w Jerozolimie. Jeden z kolaży został wyłączony z tego zestawu i obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.

Strzemiński odrysowywał przez kalkę motywy z niektórych swoich wojennych rysunków, przenosząc całe kompozycje bądź ich fragmenty, zmieniając ich położenie na polu obrazowym. Drugim istotnym elementem kolaży są naklejone na rysunki dokumentalne fotografie z getta, transportów, obozu koncentracyjnego i z powstania.

Ich niespójna forma jest znakiem braku możliwości stworzenia przez artystę adekwatnej, spójnej formy reprezentacji dla Zagłady. Na ich styku kształtuje się poczucie niemożności i pustki. Potęgują je tytuły, jakimi Strzemiński opatrzył na odwrocie każdy ze swych kolaży. Ukierunkowują one odczytanie znaczeń, ale przede wszystkim uderzają przedziwną poetyką, ich składnia jest równie rozchwiana, jak struktura samych prac: „Ruinami zburzonych oczodołów”, „Pustymi piszczelami krematoriów”, „Przysięgnij pamięci rąk (istnień, które nie z nami)”.

Doświadczenie wojny i Zagłady odznacza się pęknięciem w biografii artystycznej Strzemińskiego - w pracach wojennych żaden z języków, żadna forma reprezentacji, nie jest w stanie odzwierciedlić doświadczenia, które roztapia się w bezkształcie i magmie pamięci. W ten sposób artysta doszedł do granic języka utopii artystycznej.

Strzemiński cykl „Moim przyjaciołom Żydom” pokazał na indywidualnej wystawie w lutym 1947 roku. Artysta jednoznacznie zademonstrował własną postawę wobec narastających wówczas w Polsce nastrojów antysemickich, społecznej niechęci wobec ocalałych z Zagłady Żydów. 

W roku 1952 Strzemiński, śmiertelnie już chory, zaczął pisać powieść, w której po raz kolejny wrócił do doświadczeń wojny. „ Biologizm, gdy z człowieka wybito ostatnią resztkę jego splugawionego człowieczeństwa staje się biologią trwania [...], ta sama biologia jest w oku, jakie wycieka; powalona głowa gumami bezmyślnych razów, w deskach, jakie tak bliskie oku; wyciągnięte gałęzie żyłami sosen, wykrzywionych stękiem zakrzywionych paznokci, bo tylko ziemia jest ta ostatnia, gdzie odpoczynek w kamienie bruku wciśniętych nóg godzinami daremnego oczekiwania wpatrzonych oczu, bo tęsknota jest niczym wypatrywaniem godzinami; za murem powalona, rozbita, stłuczona głowa. Faszyzm. Ostatnia kropla faszyzmu”.

Wiara artysty w porządek społeczny, którego odzwierciedleniem jest obiektywnie istniejący absolut sztuki, w obliczu Zagłady legła w gruzach, sens został utracony. Poszukiwanie dokumentów fotograficznych Zagłady, prawdopodobnie wczytywanie się w relacje prasowe dotyczące procesów zbrodniarzy niemieckich, ostatnie zapiski, kończące jego życie i twórczość, interpretowane są dziś jako próba odnalezienia utraconego sensu w świecie pozbawionym formy. 
W instalacji Moim Przyjaciołom... pojawiają się kształty przekopiowane bezpośrednio z kolaży Władysława Strzemińskiego. Nawiązując do historycznego gestu artysty zadaję pytanie o obecne formy przemocy i dyskryminacji oraz kondycję współczesnego człowieka.

Źródła opisu: Eleonora Jedlińska „Władysław Strzemiński - seria kolaży Moim przyjaciołom Żydom. Doświadczenia wojny, żal i smutek”, Uniwersytet Łódzki, 2014. Magdalena Wróblewska, Władysław Strzemiński „Moim przyjaciołom Żydom”, cykl kolaży, 1945, culture.pl, 2009.

Projekty nadruków fotografii na kolorowe tła powstały na wystawę "Avan_Granda", Katedry Fotografii Szkoły Filmowej w Łodzi (PWSFTviT), która odbyła się jesienią w Ośrodku Propagandy Sztuki, Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi. 
Prace zostały również opublikowane w katalogu wystawy: „Avan_Granda", PWSFTviT im. Leona Schillera w Łodzi, Łódź 2017 
Pierwsza publikacja projektów, październik 2017 r.

Zacytowane współczesne zdjęcia uchodźców wojennych są to obrazy ikoniczne funkcjonujące w świadomości zbiorowej.
Ośrodek Propagandy Sztuki, Miejska Galeria Sztuki w Łodzi, listopad 2017 r.
fot. Tomek Ogrodowczyk
Galeria Wschodnia, marzec 2018, Łódź

sztuka   video  /  fotografia  /  instalacja  /  rzeźba

Copyright Izabela Maciejewska I Wszystkie prawa zastrzeżone

Zamieszone na stronie projekty stanowią utwory w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych i podlegają ochronie przewidzianej w tej ustawie. Powielanie, przetwarzanie i dalsze rozpowszechnianie treści i materiałów zamieszczonych na stronie, w jakikolwiek sposób, w całości lub w części, bez wcześniejszej pisemnej zgody Autorki jest zabronione.